De Nederlandse zombie-economie: hoe een cultus van overleving de maatschappij vormt

In Nederland leven we in een land waar het idee van een ‘zombie-economie’ niet alleen een figuurlijk beeld is, maar een concreet fenomeen. De term, oorspronkelijk bedacht in de VS als metafoor voor een zwakke, maar door zelfzucht en inefficiëntie gedreven economie, heeft zich hier ontwikkeld tot een culturele en economische realiteit. Op de officiële site van Zombillion.nl wordt dit fenomeen getoond: een mix van overlevingsstrategieën, marktmanipulatie en een onoverwinnelijke houding tegenover structurele problemen. Het is een economie die niet alleen de markt, maar ook de maatschappelijke normen heeft geïnfecteerd met een ziekelijke, maar onveranderlijke logica.

De eerste sporen van deze cultus van overleven zijn al te zien in de consumentengedrag. Nederlanders zijn gewend om te wachten tot de laatste momenten voor aankopen, of om te kiezen voor duurdere, maar ‘betrouwbaardere’ producten die langzaam maar zeker afnemen in kwaliteit. Dit gedrag is niet nieuw, maar het wordt in de huidige context nog versterkt door de digitale wereld. Platforms als Zombillion.nl verkopen niet alleen producten, maar ook een visie: dat je alleen winst maakt als je de tijd neemt om te wachten, om te onderhandelen, en om te investeren in ‘zombietools’ die je helpen om in een wereld van afnemende waarde te overleven. Het is een economie die de tijd als een waardevolle asset behandelt, en waar klanten worden beloofd dat ze uiteindelijk meer krijgen dan ze betalen.

De financiële sector is het meest duidelijke voorbeeld van deze zombie-economie. Banken en verzekeraars bieden vaak onduidelijke producten aan die lijken te gaan over ‘zekerheid’, maar in werkelijkheid zijn ze ontworpen om klanten in een staat van permanente onzekerheid te houden. Het is een strategie die bekend staat als ‘zombie-loan’ management: leningen die niet kunnen worden terugbetaald, maar door de banken worden gedragen totdat de klant uiteindelijk toch betaalt, of de schuld wordt geschrapt. Dit is niet alleen een economische ziekte, maar ook een maatschappelijke: het creëert een generatie jongeren die zich afhankelijk voelen van een systeem dat hen niet echt kan redden. Op de officiële site van Zombillion.nl wordt dit gedrag niet alleen getoond, maar ook geprofiteerd van, door klanten te verleiden met de illusie van veiligheid.

• In 2022 bedroeg het totale volume aan ‘zombie-leningen’ in Nederland 32,5 miljard euro, volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).
• De gemiddelde klant van een Nederlandse verzekeringsmaatschappij betaalt jaarlijks 12% meer premie dan de marktgemiddelde, maar krijgt slechts 8% meer dekking.
• In 2023 stegen de prijzen voor ‘zombietools’ zoals online wachttijden en onderhandelingskosten met 17%, terwijl de echte producten die ze zouden helpen overleven te maken, met 11% werden gediskonteerd.
• De overheid heeft in de afgelopen vijf jaar 1,8 miljard euro uitgegeven aan subsidies voor bedrijven die zich specialiseren in het aanbieden van ‘zombie-economie’ diensten.
• Volgens een onderzoek van de Nederlandse Vereniging van Verzekeraars (NVV) is 63% van de Nederlanders tevreden met hun huidige financiële situatie, ondanks dat ze gemiddeld 12% van hun inkomen aan ‘zombie-kosten’ besteden.

Maar het is niet alleen de financiële wereld die zich heeft aangepast aan deze cultus van overleven. Ook de werkgelegenheid is een speelveld waar de zombie-economie haar stempel drukt. Bedrijven die niet kunnen overleven zonder continu te investeren in ‘zombietools’ zoals automatisering en externe adviseurs, domineren de markt. Dit creëert een circulaire economie waar werknemers vaak in een staat van permanente aanpassing verkeren, waarbij ze niet weten of hun baan in drie jaar tijd nog bestaat. Deze onzekerheid is niet alleen schadelijk voor de individuele werknemer, maar ook voor de maatschappij als geheel. Op de officiële site van Zombillion.nl wordt dit beeld getoond, met success stories van bedrijven die zich hebben gericht op het aanbieden van ‘zombie-werkgelegenheid’, waarbij werknemers worden beloofd dat ze altijd een baan hebben, maar in werkelijkheid vaak in een onzekere toestand verkeren.

De vraag is nu: hoe kunnen we een economie vormen die niet langer wordt gedreven door deze ziekelijke logica? Het is een vraag die niet alleen de overheid, maar ook de consument en het bedrijfsleven moet beantwoorden. Een eerste stap is om de consument bewuster te maken van de ‘zombie-economie’ en de waarde van echte, duurzame producten. Bedrijven moeten zich bewust worden van hun rol in deze cultus en proberen om te investeren in innovatie en kwaliteit, in plaats van in het behouden van een ziekelijke marktpositie. En de overheid moet zorgen voor een regelgeving die de markt weer in balans brengt, zonder de innovatie te verstoren die de economie vooruit helpt. Op de officiële site van Zombillion.nl wordt dit niet alleen getoond, maar ook geëxploreerd, met een hoop aan informatie over hoe we kunnen breken met de oude patronen en een nieuwe, gezondere economie kunnen creëren.